As uitstrooien: waar mag het wel en niet, en wat kost het?
Bas Terpstra
16 september 2026
Een plek die iemand dierbaar was, lijkt de mooiste laatste bestemming voor zijn as. Een bos waar hij elke zondag liep, het strand waar zij als kind speelde, of een attractie waar de hele familie jarenlang naartoe ging. Deze week bleek hoe ver mensen daarin gaan: in de Efteling wordt stiekem as uitgestrooid. Dat is begrijpelijk, maar het loopt vaak anders af dan nabestaanden hopen. Hieronder leest u waar het wel mag, wat de wet precies regelt, wat het kost en hoe u voorkomt dat uw familie straks moet raden wat u wilde.
1. Wat er in de Efteling gebeurt
Op 12 september 2026 publiceerde Omroep Brabant gesprekken met zes oud-medewerkers van de Efteling. Zij vertellen dat bezoekers as uitstrooien in de Droomvlucht, vooral in de scènes Wonderwoud en Elfentuin, en ook bij de Gondoletta, de Pagode en in het Sprookjesbos. Wat er daarna gebeurt, is hard: binnen werd de as aan het eind van de dag opgezogen en in een container geleegd. De Efteling bevestigt dat het incidenteel voorkomt, geeft er nooit toestemming voor en noemt het niet passend, omdat het park elke dag wordt schoongemaakt en onderhouden. De NOS nam het verhaal dezelfde dag over, Uitvaart.nl op 14 september. De les voor nabestaanden is eenvoudig: een plek zonder toestemming is geen rustplaats, want niemand beschermt hem.
2. Eerst een maand wachten, dan kiest u
De wet begint niet bij het uitstrooien, maar bij de asbus. Na de crematie doet het crematorium de as in een gesloten asbus met de naam van de overledene en een registratienummer. Het crematorium moet die bus minimaal een maand bewaren. Daarna zijn er vier mogelijkheden: de asbus wordt bijgezet, de as wordt verstrooid, de asbus gaat mee naar huis met de nabestaande die de opdracht tot de crematie gaf, of de asbus gaat naar het buitenland. Wilt u niet een maand wachten, bijvoorbeeld omdat de as naar het buitenland moet, dan kunt u de officier van justitie in bijzondere gevallen om ontheffing vragen. Ook goed om te weten: op verzoek van een nabestaande mag een deel van de as apart worden bewaard, bijvoorbeeld in een sieraad of een kleine urn. De as hoeft dus niet op één plek terecht te komen.
3. Waar u zonder meer terechtkunt
Er zijn plekken waar uitstrooien is geregeld en waar niemand u achteraf aanspreekt. Het strooiveld van een crematorium of begraafplaats is de bekendste. Veel crematoria bieden ook aan de as te verstrooien terwijl de familie erbij is. Uitstrooien op open zee is eveneens toegestaan. Crematoria en begraafplaatsen zelf zijn aan strengere regels gebonden dan u: zij mogen as alleen verstrooien op een terrein dat daar permanent voor bestemd is, of op open zee. Voor zo'n vast strooiterrein hebben zij een vergunning van de gemeente nodig. Dat is precies de zekerheid die een strooiveld u biedt: de plek is voor dit doel aangewezen en u heeft niemands toestemming meer nodig.
4. In uw eigen tuin, of op grond van een ander
Op uw eigen grond mag u de as uitstrooien. Op grond van een ander heeft u toestemming nodig van de eigenaar, of dat nu een boer, een gemeente, een vereniging of een pretpark is. Daarnaast mogen gemeenten zelf plekken aanwijzen waar uitstrooien wel of niet is toegestaan. Wie as uitstrooit op een verboden plek of zonder de vereiste toestemming, riskeert volgens Omroep Brabant een boete tot vierhonderd euro. Denk bij uw eigen tuin ook even vooruit: een huis wordt ooit verkocht, en daarmee de plek waar de as ligt. Voor de een is dat geen bezwaar, voor de ander een reden om toch voor een vaste plek te kiezen.
5. In de natuur: toestemming, voorwaarden en kosten
Een bos, de hei of een duingebied is geen vrij terrein. Staatsbosbeheer heeft vaste plekken in natuurgebieden aangewezen waar het kan, en in Groningen, Friesland, Drenthe, Flevoland en Utrecht kunt u een aanvraag doen voor alle gebieden van Staatsbosbeheer. Een boswachter beoordeelt of de grond en het gebied geschikt zijn. De kosten zijn €75 per persoon en €37,50 per huisdier; in 2024 was dat nog €49. U vraagt het aan met een formulier, met de datum en het tijdstip waarop u wilt verstrooien. Na goedkeuring krijgt u per e-mail de toestemming, een certificaat en de factuur, en die toestemming moet u tijdens het verstrooien kunnen laten zien. De voorwaarden zijn helder: de as wordt in een dunne laag verspreid, u laat niets achter, u brengt geen markering aan, en in sommige gebieden kan het niet tijdens het broedseizoen, van 15 maart tot 31 augustus. Bij Natuurmonumenten kost toestemming volgens Omroep Brabant ongeveer €75.
6. Waarom die regels er zijn
Het is verleidelijk om de regels als bureaucratie te zien, maar ze beschermen vooral u. Crematie-as kan schadelijk zijn voor de natuur, en daarom kijken boswachters en ecologen of de bodem op een bepaalde plek geschikt is en hoe druk het er is. Daarnaast is het voor wandelaars en recreanten niet prettig om ineens resten van een overledene tegen te komen. En er is een derde reden die nabestaanden vaak pas later beseffen: op een plek waar het officieel mag, is de as welkom en wordt hij niet als vuil opgeruimd. Een natuurgebied blijft wel gewoon beheerd worden, met maaien, begrazen of het oogsten van bomen, maar dat is iets anders dan een stofzuiger aan het eind van de dag.
7. Wat de wet wél en niet voor u regelt
De Wet op de lijkbezorging regelt de minimale bewaartermijn van een maand en aan wie de asbus daarna gaat. De wet noemt geen uiterste termijn waarbinnen u moet kiezen. Wat een crematorium doet als niemand de asbus ophaalt of een keuze maakt, staat doorgaans in zijn eigen voorwaarden, en die verschillen per locatie. Vraag daarom altijd na hoe lang het crematorium de as na die eerste maand bewaart, wat dat kost en wat er daarna mee gebeurt. Kiest u voor bijzetting in een urnennis of urnengraf, let dan ook op de termijn: een asbus mag binnen tien jaar nadat de as erin is gedaan alleen met toestemming van de rechthebbende worden geruimd, en wordt een asbus geruimd, dan gebeurt dat door de as te verstrooien.
8. Wie beslist over de as?
De asbus gaat na die maand naar de nabestaande door of namens wie de opdracht tot de crematie is gegeven. Dat is dus niet automatisch uw partner, en ook niet automatisch het kind dat het dichtst bij u stond. Zijn familieleden het niet eens over waar de as naartoe gaat, dan krijgt in eerste instantie degene die de crematie heeft laten uitvoeren de asbus, en daarmee in de praktijk ook de keuze. Hoe u voorkomt dat het daarover misgaat, leest u in ons eerdere artikel over wie beslist over de uitvaart bij onenigheid in de familie. De kern is dezelfde: een wens die nergens staat, is een wens waar anderen over gaan discussiëren.
9. De asbestemming is een kostenpost die vaak ontbreekt
Bij het berekenen van wat een uitvaart kost, denkt bijna iedereen aan de kist, het crematorium, de koffietafel en de kaarten. Wat er na de crematie met de as gebeurt, valt vaak buiten beeld. Toch zijn daar kosten aan verbonden: een urn of sieraad, het verstrooien op het strooiveld in aanwezigheid van de familie, een vaart op zee, toestemming voor een natuurgebied, of een urnengraf of urnennis met eigen grafrechten. Heeft u een kapitaalpolis, dan komen die kosten uit hetzelfde bedrag als de rest van de uitvaart, en wat hier wordt uitgegeven, is elders niet meer beschikbaar. Heeft u een naturapolis, vraag dan na welke vorm van asbestemming in uw pakket zit, en of een vaart op zee of een plek in de natuur een bijbetaling betekent.
10. Zo legt u uw wens vast
Schrijf niet alleen op dat u gecremeerd wilt worden, maar ook wat er daarna met de as moet gebeuren. Noem een concrete plek en een alternatief, voor het geval uw eerste keuze niet kan. Wilt u in de natuur worden verstrooid, kijk dan nu al of er op die plek toestemming mogelijk is en bij wie u die aanvraagt. Laat weten of de as op één plek moet komen of dat een deel bij uw kinderen mag blijven. En noem wie de uitvaart mag regelen, want die persoon krijgt de asbus. Bewaar dit samen met uw polisgegevens op een plek waar uw nabestaanden het vinden, zoals de Levens-kluis.
11. Verantwoording: waar dit op gebaseerd is
De gebeurtenissen in de Efteling en de reactie van het park komen uit het bericht van Omroep Brabant van 12 september 2026, dat dezelfde dag door de NOS en op 14 september door Uitvaart.nl werd overgenomen. De boete tot vierhonderd euro, de mogelijkheid voor gemeenten om plekken aan te wijzen en het bedrag bij Natuurmonumenten staan in het achtergrondartikel van Omroep Brabant van dezelfde dag. De voorwaarden en tarieven van Staatsbosbeheer komen van de pagina as verstrooien in natuurgebieden; het oude bedrag van €49 uit een bericht van Uitvaart.nl van 6 augustus 2024. De regels over de asbus, de bewaartermijn, de ontheffing en het verstrooien door crematoria komen uit de artikelen 58, 59, 66, 66a en 66b van de Wet op de lijkbezorging, zoals geldend vanaf 1 juli 2026, en uit de uitleg van de Rijksoverheid over wat u met de as mag doen. Twee kanttekeningen plaatsen wij er zelf bij. Tarieven van crematoria voor bewaren en verstrooien verschillen per locatie, daarom noemen wij hier geen bedragen: vraag de actuele prijslijst op. En wat uw eigen polis vergoedt voor de asbestemming, staat in uw polisvoorwaarden en kunnen wij hier niet voor u invullen.
Een mooie plek begint met een goede afspraak
De wens om iemand op een plek te laten rusten die bij hem of haar paste, is een van de meest menselijke wensen die er zijn. Juist daarom verdient hij meer dan een stiekem moment in een pretpark, met een stofzuiger als afloop. Leg vast waar uw as naartoe moet, controleer of dat kan, en zorg dat het budget ervoor er is. Wilt u weten of uw uitvaartverzekering ook de asbestemming dekt die u voor ogen heeft, stuur uw polis dan op via de gratis polischeck. Binnen twee werkdagen zetten wij er een helder antwoord onder. Bewaar uw wensen samen met uw polisgegevens in de Levens-kluis, zodat uw nabestaanden ze vinden op het moment dat het nodig is. En wilt u het liever samen doornemen, maak dan een vrijblijvend adviesgesprek met Pro Cura Verzekeringen in Drachten.
Pro Cura Verzekeringen
Weet u zeker dat uw polis nog toereikend is?
Laat ons uw uitvaartverzekering gratis controleren. Binnen twee werkdagen weet u precies waar u staat.